Gorące tematy: Ryszard Opara: „AMEN” Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
832 posty 5387 komentarzy

Serendipity

Andy-aandy - Niezależny wędrownik po necie, czasem komentujący... ———————————————— Ekstraktem komunizmu i jego naturą, tak samo jak naturą każdego komunisty i lewaka są: nienawiść, mord, rabunek, okrucieństwo i donos

Kalifornijska "Pierwsza pastorałka" poety Jana Kowalika

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

Przez 2 lata pracował fizycznie jako stróż, czyściciel okien, nocny sprzątacz w kinie, zmywacz naczyń. Przez 3 lata był zatrudniony na stanowisku asystenta w Hoover Library. Potem znów zarabiał pracą fizyczną, poświęcając wolny czas bibliografii.

  

Kalifornijska "Pierwsza pastorałka" poety Jana Kowalika

 

Pierwsza pastorałka

Jan Kowalik[i]

 

Jakąż nam dzisiaj kolędą

powitać ciebie dziecino?

Ligawki pasterzy umilkły,

kantaty aniołów przebrzmiały…

"Gloria in excelsis Deo"?

Śmiech na wiatr:

niebiosa w ogniu

bogowie giną!

 

"Pokój na ziemi ludziom"??

Śmiech na wiatr:

W Golanie kwitną szrapnele

w Jordanie, inny Jan chrzci —

krwią.

 

"Ludziom dobrej woli"???

Serce przystaje z trwogi:

Może cię porwać partyzant,

mogą podłożyć bombę

pod twojej stajenki progiem.

Mogą cię przechandlować

dyplomaci, za śliski

pokój ze Wschodem!!

 

Wigilia w Kalifornii

Jan Kowalik

 

Wigilią wieczorem

kiedy się niebo rozzłoci gwiazdami

gdy najboleśnie poznamy

jak biedni jesteśmy sami

rzucimy puste mieszkanie

i wziąwszy latarnię do ręki

pójdziemy w las za oknami

pozapalamy choinki.

 

Kiedy świat się rozwidni

zmówimy Skład Apostolski

zzujemy z nóg swych obuwie

i boso pójdziemy do Polski.

 

Tam na rozstaju pod lasem

za wsią przywaloną śniegami

trafimy na nędzną chałupę

z zamarzniętymi szybami

tam cicho do drzwi zastukamy.

 

Wołek zaryczy w oborze

W żłobie dziecina zakwili

u progu dziad stanie tak siwy

i spracowany jak Józef

bez słów nas do wnętrza zaprosi.

 Jan Kowalik, Wiersze wybrane, Wyd. Norbertinum, Lublin, 1994

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

Jan Kowalik (1910 - 2001)

W "Małym słowniku pisarzy polskich na obczyźnie 1939–1980"[ii] notatka o Janie Kowaliku liczy niemal 2 strony. Najpierw, jest trochę danych biograficznych oraz informacja, że do Stanów Zjednoczonych przybył on w 1950 roku. Tutaj Kowalik zaczynał tak samo jak miliony innych Polaków w wielu krajach na całym świecie...

Tych wszystkich Polaków, którym masowe mordy polskich patriotów przez sowieckich komunistów, a następnie zbrodnicza, sowiecka okupacja Polski — odmówiły prawa do życia, pracy oraz twórczości we własnej ojczyżnie…

A więc Kowalik "przez dwa lata pracował fizycznie jako stróż, czyściciel okien, nocny sprzątacz w kinie, zmywacz naczyń w restauracji. Przez trzy lata był zatrudniony na stanowisku asystenta w Hoover Library[iii] przy uniwersytecie w Stanford. Potem ponownie zarabiał na utrzymanie pracą fizyczną, poświęcając wolny czas pracom bibliograficznym."

Dlatego Bogusław Gryszkiewicz w artykule "Poeta Jan Kowalik", opublikowanym w "Przeglądzie Polskim" w Nowym Jorku, ma prawo by pytać o to "Kim jest poeta Jan Kowalik". Na to pytanie Gryszkiewicz odpowiada:

"Najprostrza odpowiedź brzmi: jest sobą, a mówiać dokładnie autorem wierszy niezwykle osobistych, wprowadzających w świat przeżyć i doświadczeń konkretnego człowieka. Odbiorcy, który kształtował swój gust w kontakcie z poezją awangardową, twórczość Kowalika może się wydawać nieco staroświecka: autor tomiku "Zatrzymać czas" nie hołduje dzisiejszym modom, nie tylko że nie wyklucza przywatności, ale wręcz czyni tę prywatność ośrodkiem swej poetyckiej wizji. Jakby na przekór prawodawcom "nowej sztuki" nie podporządkowywuje się nakazom "wstydu poetyckiego", tworzy lirykę konfesyjną mocno nasyconą pierwiastkiem emocjonalnym.

Zamiast tego co Tadeusz Peiper nazywał "pudor poetae", u Kowalika bezwzględnie obowiązuje zasada szczerości: nie wstydzi się on swoich uczuć, nie lęka się też podejmować pewnych, powiedzmy tradycyjnych tematów, mimo tego że w kręgach koneserów oceniane to bywa jako "nałóg banału".[iv]

Jan Kowalik jest m.in. autorem kilku tomików poetyckich, bibliografii Modrzejewskiej "Modjeska: Bibliography" oraz wymagającego olbrzymiego nakładu pracy dzieła "Bibliografia czasopism polskich wydanych poza granicami Kraju od września 1939 roku"…

Częśc dokumentów zebranych przez Jana Kowalika znajduje się wHoover Institution Archives[v], a część zbiorów została przekazanado Biblioteki Głównej Seminarium Zagranicznego Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu.[vi]

 

[Zdjęcie: Golden Bay Bridge in San Francisco, Image taken by Daniel Schwen, Wikipedia] 

[i] Wiersze z tomiku Jan Kowalik "Wiersze wybrane", Norbertinum 1994. Jan Kowalik, pisarz, dziennikarz, bibliograf i poeta — urodził się w 1910 roku, zmarł w 2001 w Kalifornii.

[ii] Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1993, ss. 181–183.

[iii] W Instytucie Hoovera pracowało także m.in. dwóch wybitnych polskich sowietologów: Wiktor Sukiennicki i Ryszard Wraga (pseudonim Jerzego Niezbrzyckiego).

[iv] Zob. Bogusław Gryszkiewicz "Poeta Jan Kowalik", "Przegląd Polski" (tygodniowy dodatek do "Nowego Dziennika"), Nowy Jork, 27 lipca 1995 r.

[v] "Jan Kowalik papers", Collection Number:93047; 89 manuscript boxes, 1 oversize box, 9 card file boxes (37.8 linear feet). Documents relating to the post-1939 Polish émigré press, Polish émigré journalists, and notable Polish émigrés in the United States and especially in California.

[vi] Zob. następną notkę: "Bibliograf prasy polonijnej Jan Kowalik — Homo Faber".

 

KOMENTARZE

  • Jan Kowalik (1910 - 2001)
    Jan Kowalik - sylwetka i publikacje

    Jan Kowalik, pisarz, kronikarz, bibliograf i poeta tworzący w niepoetycznych, trudnych, szarych latach powojennych,
    wyrażał w swych wierszach nie tylko siebie, ale wszystkich będących
    poza granicami ojczyzny, oddzielonych od niej szlabanem.

    Zagubionych, złapanych w potrzask historii, miotających się
    pomiędzy granicami krajów, które może przyjmą, a może odrzucą...
    Ujęta w formę poetycką prawda o tamtych trudnych czasach
    jest największą wartością twórczości Kowalika. Ale też Jego żmudna,
    gigantyczna praca bibliograficzna zasługuje na najwyższe uznanie.

    Jan Kowalik urodził się 28 sierpnia 1910 roku w Skoczowie, w powiecie cieszyńskim (Śląsk Cieszyński). Jego prawdziwe nazwisko: Jan Franciszek Slawiczek. Obok pseudonimu Kowalik używał w latach '40. dwóch innych: Jan Franciszek Suchy i Jan Pokrzywa.

    Kształcił się w seminarium nauczycielskim, najpierw w Cieszynie, a następnie w Bielsku-Białej (Wyższe Kursy Nauczycielskie). W 1931 roku podjął pracę jako nauczyciel. Studiował zaocznie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zaczął wtedy pisać sporo na tematy ludoznawczo-regionalne, ogłaszając swe prace w czasopismach pedagogicznych oraz w "Zaraniu Śląskim". Po wybuchu wojny działał w konspiracji, od 1941 roku na terytorium Generalnego Gubernatorstwa. Aresztowany w 1944 roku, został wywieziony do Niemiec i osadzony w obozie we Wrexen.
    (...)

    Słusznie prof. Woźnicki nazwał go homo faber. A na łamach Przeglądu Polskiego Jerzy Piekarski określił Kowalika jako homo multarum litterarum, a więc jako człowieka wielu dziedzin literackich. Poezja, opowiadania, drobne utwory literackie, jakkolwiek ogromnie ważne w twórczości Jana Kowalika "wypełnionej smętkiem gorącej wiary i równie gorącej miłości ojczyzny" są "mniejszym bratem" jego, nie mającym sobie równych, naprawdę wiekopomnych dzieł bibliograficznych. Ten "bibliograf znakomity Polonii" stworzył w pojedynkę olbrzymi warsztat dla obecnych i przyszłych historyków i badaczy polskiej diaspory. Gdy prof. Woźnicki przekazywał w mieniu KUL do druku pięciotomową 'Bibliografię czasopism polskich wydanych poza granicami kraju od września 1939 roku', w Instytucie Polonijnym przy Uniwersytecie Poznańskim dr Krystyna Maciejewska stwierdziła, że cały ówczesny zespół pracowników Polskiej Akademii Nauk nie byłby zdolny dokonać tak monumentalnego dzieła, jakiego w okresie 25 lat dokonał Jan Kowalik.
    (...)

    —————————
    Zob.: http://www.bu.kul.pl/jan-kowalik-1910-2001-sylwetka-i-publikacje,art_11355.html

    *
  • Jan Kowalik: bibliograf i poeta emigracyjny
    Kowalik, Jan

    Overview
    Works: 77 works in 170 publications in 6 languages and 747 library holdings
    Roles: Collaborator, Author of introduction, Redactor

    Most widely held works about Jan Kowalik
    Jan Kowalik: bibliograf i poeta emigracyjny by Danuta Osmakiewicz (Book)

    Most widely held works by Jan Kowalik
    The Polish press in America by Jan Kowalik (Book)
    4 editions published in 1978 in English and Undetermined and held by 163 libraries worldwide

    Bibliografia czasopism polskich wydanych poza granicami Kraju od września 1939 roku = World index of Polish periodicals published outside of Poland since September 1939 by Jan Kowalik (Book)
    46 editions published between 1976 and 1988 in 4 languages and held by 77 libraries worldwide

    Bibliografia niemieckich bibliografii dotyczacych Polski, 1900-1958 by Władysław Chojnacki (Book)
    8 editions published in 1960 in Polish and held by 64 libraries worldwide
    Materiały do historii prasy polskiej na obczyźnie, 1939-1962 : bibliografie by Jan Kowalik (Book)
    4 editions published in 1963 in Polish and held by 41 libraries worldwide
    Kultura", 1947-1957 ; bibliografia zawartości treści. Działalność wydawnicza, 1946-maj 1959 by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1959 in Polish and held by 40 libraries worldwide
    Polska w bibliografii niemieckiej, 1954-1956, oraz uzupełnienia do okresu 1945-1953 by Jan Kowalik (Book)
    7 editions published in 1958 in Polish and held by 37 libraries worldwide
    Wydawnictwa periodyczne z terenu Czech; katalog zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej oraz Katedry Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego według stanu z 1. I 1964 r by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1966 in Polish and held by 32 libraries worldwide
    Wiersze wybrane by Jan Kowalik (Book)
    4 editions published in 1994 in Polish and held by 19 libraries worldwide

    Prasa polska w Niemczech w latach 1945-1971 by Jan Kowalik (Book)
    3 editions published in 1976 in Polish and Undetermined and held by 17 libraries worldwide
    Polska w bibliografii powojennych niemiec (1945-1953) by Jan Kowalik (Book)
    5 editions published in 1955 in Polish and Undetermined and held by 16 libraries worldwide
    Polonica niemieckie, za czas od 1. września 1939 do 31. grudnia 1948 roku by Jan Kowalik (Book)
    5 editions published in 1952 in Polish and Undetermined and held by 13 libraries worldwide

    Modjeska : bibliography by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published between 1977 and 1981 in English and held by 10 libraries worldwide
    Wydawnictwa periodyczne z terenu czech: Katalog zbiorów Biblioteki Jagiellońskeij oraz Katedry filol. słowiańskiej Uniw. Jagiellońskiego według stanu z 1 i 1964 r by Jan Kowalik (Book )
    5 editions published in 1966 in Polish and held by 9 libraries worldwide
    U drzwi twoich by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1983 in Polish and held by 9 libraries worldwide
    Kultura : 1947-1957; bibliografia zawartości treści by Jan Kowalik (Book)
    3 editions published in 1959 in Polish and held by 9 libraries worldwide

    Wiatr w gałęziach by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1948 in Polish and held by 8 libraries worldwide

    Exsul familia by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1983 in Polish and held by 8 libraries worldwide

    Zatrzymać czas by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1987 in Polish and held by 8 libraries worldwide

    Krzyż Malika by Jan Kowalik (Book)
    2 editions published in 1985 in Polish and held by 7 libraries worldwide

    "Kultura": 1947-1957: bibliografia zawartości treści: działalność wydawnicza (1946 - maj 1959) by Jan Kowalik (Book)
    1 edition published in 1959 in Polish and held by 5 libraries worldwide

    ———————
    Zob.: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n82-1052

    *
  • "Kowalik jest jak szlachetny instrument, na którego strunach dźwięczą akordy
    W roku 1947, w ukazującym się we Frankfurcie tygodniku Kronika, Jerzy Szeptycki napisał:
    "Kowalik jest jak szlachetny instrument, na którego strunach dźwięczą akordy, ale który nadaje im pełną wartość i przejmujące brzmienie własnym, jemu tylko właściwym rezonansem. (...) Prawdziwe wzruszenie jest w sztuce związane z umiejętnością wypowiedzenia go, a wizja ubrana w formę artystyczną stanowi dzieło i dopiero wtedy można mówić o poezji. W wierszach wyczuwa się ład między Kowalikiem-człowiekiem a Kowalikiem-artystą.
    Myśli jego noszą znamię prawdy osobistej i artystycznej. Wypływają z jego osobowości i wypowiadają ją na równi z pięknem czerpanym z niewidzialnych dla innych ludzi źródeł i przesiewanych przez Jego artystyczne sito...".

    ————————
    Zob.: "Jan Kowalik (1910-2001) - sylwetka i publikacje",

    http://www.bu.kul.pl/jan-kowalik-1910-2001-sylwetka-i-publikacje,art_11355.html

    *

OSTATNIE POSTY

więcej

MOJE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    

ULUBIENI AUTORZY

więcej